نقش شوراهای اسلامی در شناسایی عرصه‌ مناسب برای کاشت یک میلیارد نهال

خبر حرفه‌ای/رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در پنجاه‌وسومین اجلاس شورای عالی استان‌ها در شهرستان نور، با تأکید بر جایگاه شوراهای اسلامی به‌عنوان حلقه ارتباطی مردم و نظام حکمرانی سرزمین شوراهای اسلامی گفت که این شوراها می‌توانند در شناسایی عرصه‌های مناسب برای طرح ملی کاشت یک میلیارد نهال نقش آفرینی کنند و تصریح کرد: حفاظت از منابع طبیعی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که تصمیم‌گیری‌های حاکمیتی با مشارکت مردم و توجه به معیشت و نیازهای جوامع محلی همراه باشد. شوراهای اسلامی می‌توانند در گسترش فرهنگ حفاظت از طبیعت و جلب مشارکت شهروندان در شهرها و روستاها نقش مؤثری ایفا کنند.

به گزارش خبر حرفه‌ای از مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر رضا افلاطونی که در راستای تبیین تفاهم‌نامه منعقدشده با سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور در اجلاس شورای عالی استانها سخنرانی می کرد، اظهار داشت: حدود ۱۳۵ میلیون هکتار از مساحت ۱۶۵ میلیون هکتاری کشور را عرصه‌های منابع طبیعی تشکیل می‌دهد؛ سرمایه‌ای ملی و بین‌نسلی که حفاظت از آن، بر اساس اصول ۴۵ و ۵۰ قانون اساسی، مسئولیتی عمومی و وظیفه‌ای مشترک میان حاکمیت و مردم است.

وی با بیان اینکه منابع طبیعی بستر حیات، تولید و توسعه کشور به شمار می‌رود، افزود: بهره‌برداری از این سرمایه باید بر اساس ظرفیت‌های طبیعی سرزمین و با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی انجام شود. توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال، فعالیت‌های معدنی و صنعتی و اجرای طرح‌های عمرانی، همگی از نیازهای کشور هستند؛ اما این فعالیت‌ها نباید به بهای تخریب منابع طبیعی، از بین رفتن پوشش گیاهی و تضعیف توان اکولوژیکی سرزمین تمام شوند.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه اجرای برخی طرح‌های عمرانی تصریح کرد: در انتخاب مسیرهای جاده‌ای و اجرای پروژه‌های زیرساختی باید هزینه‌های زیست‌محیطی نیز در کنار هزینه‌های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد. گاهی ممکن است اجرای یک طرح با تغییر مسیر یا استفاده از روش‌های جایگزین، هزینه بیشتری داشته باشد، اما در مقابل از قطع هزاران درخت و تخریب عرصه‌های طبیعی جلوگیری کند. چنین تصمیم‌هایی در بلندمدت به نفع اقتصاد کشور، جامعه و نسل‌های آینده خواهد بود.

افلاطونی با اشاره به چالش‌های ناشی از تخریب سرزمین، فرسایش خاک، خشکسالی و پدیده گردوغبار را از مسائل مهم کشور دانست و خاطرنشان کرد: آثار این پدیده‌ها تنها به عرصه‌های طبیعی محدود نمی‌شود، بلکه زندگی مردم، فعالیت‌های اقتصادی، امنیت غذایی و کیفیت زیست در شهرها و روستاها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. از این رو، مدیریت منابع طبیعی باید در پیوند با برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای و با مشارکت همه بخش‌های مرتبط دنبال شود.

آبخیزداری؛ سرمایه‌گذاری برای کاهش خسارت‌های سیل

وی آبخیزداری را یکی از ابزارهای مهم مدیریت پایدار سرزمین عنوان کرد و گفت: اجرای طرح‌های آبخیزداری می‌تواند در کنترل رواناب، کاهش خطر سیلاب، جلوگیری از فرسایش خاک و تقویت پایداری حوزه‌های آبخیز نقش مؤثری داشته باشد. با این حال، اثربخشی این اقدامات به همراهی مردم و مشارکت جوامع محلی در مراحل برنامه‌ریزی، اجرا و نگهداری طرح‌ها وابسته است. شوراهای اسلامی به دلیل ارتباط مستمر با مردم و آگاهی از مسائل و ظرفیت‌های محلی، می‌توانند در شناسایی اولویت‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت عمومی نقش‌آفرین باشند.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به ضرورت پیوند میان حفاظت از جنگل‌ها و تأمین معیشت جوامع محلی اظهار داشت: تجربه نشان می‌دهد که نمی‌توان انتظار داشت مردم پیرامون جنگل‌ها و عرصه‌های طبیعی در حفاظت از این سرمایه‌ها مشارکت کنند، اما نیازهای اقتصادی و معیشتی آنان نادیده گرفته شود. حفاظت پایدار زمانی محقق می‌شود که مردم در کنار مسئولیت‌پذیری در قبال منابع طبیعی، از فرصت‌های اقتصادی سازگار با محیط‌زیست نیز برخوردار باشند.

وی در همین زمینه به اجرای برنامه‌های مدیریت پایدار جنگل در ۱۰۴ حوزه آبخیز در سه استان شمالی کشور و برنامه‌های جنگلداری اجتماعی در زاگرس اشاره کرد و افزود: در این رویکرد، مشارکت جوامع محلی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی سازگار با طبیعت، در کنار صیانت از جنگل‌ها و مراتع مورد توجه قرار می‌گیرد. شوراهای اسلامی می‌توانند با شناسایی ظرفیت‌های هر منطقه، ارتباط میان مردم، دستگاه‌های اجرایی و مجریان طرح‌ها را تقویت کنند و زمینه اجرای برنامه‌هایی متناسب با شرایط اجتماعی و اقتصادی هر منطقه را فراهم آورند.

پارک‌های زندگی و آبخیز؛ مشارکت مردم در احیای طبیعت

افلاطونی توسعه زراعت چوب با استفاده از پساب، ایجاد پارک‌های زندگی و پارک‌های آبخیز را از دیگر ظرفیت‌های قابل استفاده برای پیوند میان حفاظت از منابع طبیعی، توسعه فضای سبز و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان برشمرد.

به گفته وی، این اقدامات می‌توانند در کنار ایجاد فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی، زمینه ارتباط بیشتر مردم با طبیعت و افزایش احساس مسئولیت آنان نسبت به محیط پیرامون را فراهم کنند.

معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین با بیان اینکه طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت در راستای تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر اجرای این طرح و کاشت سه نهال توسط هر ایرانی با قوت ادامه دارد، افزود: اجرای چنین برنامه گسترده‌ای بدون مشارکت مردم، نهادهای محلی، دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌های مردم‌نهاد امکان‌پذیر نیست و شوراهای اسلامی می‌توانند در شناسایی عرصه‌های مناسب، جلب مشارکت شهروندان، ترویج فرهنگ درختکاری و مراقبت از نهال‌های کاشته‌ شده نقش مهمی داشته باشند.

وی افزود: مسئولیت شوراهای اسلامی تنها به پیگیری مسائل عمرانی و خدمات شهری محدود نمی‌شود؛ بلکه با توجه به ارتباط مستقیم این نهادها با مردم و شناختی که از مسائل محلی دارند، می‌توانند در ارتقای آگاهی عمومی درباره اهمیت خاک، آب، جنگل و مرتع و همچنین پیشگیری از تخریب عرصه‌های طبیعی مؤثر باشند. همراهی شوراها در شهرها و روستاها می‌تواند به تبدیل حفاظت از منابع طبیعی از یک وظیفه صرفاً اداری به یک مسئولیت اجتماعی و جمعی کمک کند.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در بخش دیگری از سخنان خود به پنجره واحد زمین اشاره کرد و آن را از اقدامات مرتبط با تسهیل و شفاف‌سازی فرایندهای ارائه خدمات در حوزه زمین دانست و افزود: ساماندهی فرایندها و دسترسی شفاف‌تر به خدمات مرتبط با زمین می‌تواند به بهبود مدیریت این حوزه و کاهش زمینه بروز تخلفات کمک کند.

افلاطونی در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت همکاری میان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، شوراهای اسلامی و سایر نهادهای محلی خاطرنشان کرد: صیانت از سرمایه‌های طبیعی کشور نیازمند هم‌افزایی میان سیاست‌گذاری ملی و اقدام محلی است و شوراهای اسلامی با توجه به جایگاه خود در میان مردم و ظرفیت ارتباطی گسترده در شهرها و روستاها، می‌توانند حلقه اتصال تصمیم‌های حاکمیتی با نیازها و مشارکت‌های مردمی باشند که در مسیر حفاظت، احیا و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی نقش مؤثری ایفا کنند.

در پایان دکتر افلاطونی به پرسش های اعضای شورای عالی استان ها درباره مسائل و چالش های حوزه منابع طبیعی پاسخ داد و دیدگاه ها و دغدغه های مطرح شده را مورد بررسی قرار داد.