لزوم تغییر پارادایم در مدیریت پروژه‌های زیرساختی در شرایط تحریم، بحران و محاصره

خبر حرفه‌ای/مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، در بیستمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه با ارائه سخنرانی تخصصی تحت عنوان «مدیریت و راهبری تاب‌آور پروژه‌های زیرساختی در شرایط تحریم، جنگ و محاصره»، بر تغییر بنیادی در پارادایم‌های فکری و مدیریتی برای گذر از بحران‌های ناشی از عدم‌قطعیت‌های اقتصادی و اجرایی تاکید کرد.

به گزارش خبر حرفه‌ای از روابط عمومی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، مهندس داود کامگار با اشاره به تأثیرات مستقیم جنگ، تحریم، محاصره و نوسانات اقتصادی بر زنجیره تأمین و دسترسی به امکانات و تجهیزات، خاطرنشان کرد: این عوامل، بسیاری از فرضیات سنتی مدیریت پروژه را با چالش جدی مواجه کرده‌اند، بگونه ای که مدیریت پروژه در شرایط حاضر، به معنای «تصمیم‌گیری در محیط عدم‌قطعیت ها» است و باید به سمت نگاهی مبتنی بر «انعطاف‌پذیری، چابکی و ریسک‌پذیری»، برود. وی تصریح کرد: ضروری است این تغییر نگرش، از همان “مرحله اولیه پیدایش، هدفگذاری و تعریف پروژه‌ها” آغاز و اعمال گردد، اهداف بزرگ و دیر بازده به هدف‌های کوچکتر تقسیم و با لحاظ اولویت و نیاز، گام به گام اجرایی شوند. در واقع، در شرایط محدودیت منابع، منطقی‌تر آن است که با تغییر در افق طراحی، پروژه را به اجزای مستقل و اولویت‌دار تقسیم کنیم؛ به‌گونه‌ای که هر بخش پس از تکمیل، قابلیت بهره‌برداری و ایجاد ارزش داشته باشد.

مهندس کامگار در همین راستا، به جایگاه جدید «مهندسی ارزش» در شرایط بحرانی پرداخت و آن را از یک ابزار صرفاً فنی، به یک «ضرورت مدیریتی» ارتقا داد و یادآور شد: مهم‌ترین مسئله این است که به چه نحو توانسته‌ایم از سرمایه‌گذاری انجام‌شده و با استفاده حداکثری از منابع موجود، بیشترین “خلق ارزش” را داشته باشیم. جابجایی تجهیزات و امکانات و حتی منابع مالی بین طرح‌ها، پروژه‌ها و دستگاه‌های اجرایی می‌بایست تسهیل، تسریع و مورد استقبال دولت قرار گیرد، بدیهی است در این راستا مقررات و قوانین موجود، نیازمند اصلاح و نگاهی متفاوت اند.

کامگار تصریح کرد: بهره‌برداری ایده‌آل و کمال‌گرایانه از پروژه ها، ما را دچار مشکل خواهد کرد. ایجاد توقع و ذهنیت “بهره برداری بی نقص” بار زیادی را به مشخصات فنی و در نتیجه حجم سرمایه گذاری طرحهای عمرانی تحمیل می نماید.

وی ادامه داد: شرایط امروز کشور عزیزمان حکم می کند تا به ساده سازی کارها، سبک کردن طرح‌ها، ارزان کردن اجرای پروژه‌ها، فازبندی و انجام تدریجی و مرحله‌ای فعالیت‌ها، در عین توجه به اصول فنی و کیفیت انجام کارها ، توجه ویژه ای صورت پذیرد. در شرایط خاص کشور، چاره ای نیست جز اینکه به حداقل‌های ضروری بسنده نمود و بهبود و تکامل پروژه‌ها و موارد کمتر ضروری را به زمان مناسب دیگر و پس از عادی سازی شرایط موکول نمود.

مدیرعامل آب و نیرو افزود: یکی از مهمترین و ضروری ترین اقدامات در شرایط فعلی، کاهش سال افق طراحی پروژه ها از بلند مدت به افق‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت است، زیرا افق‌های بلند مدت منجر به سنگین شدن احجام عملیات اجرایی پروژه ها شده و با توجه به محدودیت منابع مالی، این موضوع منجر به نیمه کاره ماندن بسیاری از طرح‌ها گردیده و نهایتا نتیجه این شده که نه تنها نیاز افق بلند مدت را نتوانیم تامین کنیم، حتی در تامین نیاز کوتاه مدت و میان مدت هم با مشکل مواجه شویم.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه و الزام در استقرار «مدیریت ریسک» در اجرای پروژه ها گفت: امروز ریسک پروژه فقط تأخیر پیمانکار یا افزایش قیمت مصالح نیست. ریسک‌های ناشی از جنگ، تحریم، تأمین مالی، زنجیره تأمین، دسترسی به تجهیزات، تغییرات فناوری، شرایط ژئوپلیتیکی و حتی تغییر اولویت‌های توسعه‌ای کشور، همگی باید در فرآیند تصمیم‌گیری دیده شوند و ریسک پذیری در چرخه تصمیم‌گیری و ساز و کارهای مدیریت پروژه نهادینه شده و از تصمیم‌گیری سریع و جسورانه با پذیرش برخی ریسک‌ها و حتی قبول اشتباهات احتمالی، از مدیران پروژه حمایت شود.

مدیرعامل آب و نیرو تاکید کرد: مدیریت پروژه در شرایط جنگی اقتضا می نماید که از شعارهایی مانند «ترین‌ها» اجتناب کرد. بلندترین، بزرگترین، سریعترین، طولانی‌ترین و امثالهم در حال حاضر کارکردی ندارند. ابعاد پروژه‌ها می بایست در راستا و متناسب با تامین نیازهای واقعی مردم باشد، نه رقابت‌های کاذب در ساخت بزرگترین و برترین‌ها.

وی خاطرنشان کرد: ما میتوانیم حتی در سخت‌ترین شرایط پروژه‌ها را از یک موتور تولید “هزینه بلندمدت” به یک “سرمایه‌گذاری مولد” و پیشران توسعه و ایجاد ارزش برای کشور تبدیل کنیم. در واقع آنچه مهم است لزوم تغییر نگرش تمام تصمیم سازان و تصمیم گیران بخشهای مختلف کشور برای تسهیل و راهبری طرحها و پروژه ها با انطباق کامل و منطقی آنها با شرایط موجود کشور است.

کامگار موضوع توجه به سرمایه انسانی و انگیزش ایشان را بسیار حائز اهمیت دانست و افزود: توجه ویژه به کارکنان پروژه‌ها و انگیزش منابع انسانی و حمایت از مدیران پروژه ها به خصوص در شرایط دشوار، شرط بقا و تداوم اجرای طرح‌ها است.

کامگار در جمع بندی سخنان خود گفت: چاره‌ای نداریم جز اینکه پروژه‌ها را دوباره هدفگذاری و اولویت‌بندی کنیم، سال افق طراحی پروژه ها و اهداف را بهینه و کوتاه مدت‌تر انتخاب کنیم، از مهندسی ارزش و مهندسی ریسک به‌صورت واقعی استفاده کنیم، پروژه‌های بزرگ را به اجزای قابل بهره‌برداری بصورت مرحله ای و فازبندی شده تقسیم کنیم، افق‌های برنامه‌ریزی طرح ها را کوتاه‌تر و منعطف‌تر کنیم، دارایی‌های غیرمولد را به منابع توسعه تبدیل کنیم و ظرفیت‌ها و امکانات و تجهیزات موجود را میان پروژه‌ها به اشتراک بگذاریم.