وضعیت ذخایر سدهای مشهد نگران‌کننده شد

خبر حرفه ای/ مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با اشاره به اینکه مشهد امسال وارد ششمین سال تنش شدید آبی شده است، گفت: با توجه به اینکه میزان آب ذخیره در سدها در سال گذشته حدود ۸ درصد بوده است و امسال این میزان به تنها ۳ درصد رسیده که وضعیت بسیار نگران‌کننده‌ای را برای کلان‌شهر مشهد رقم زده است.

به گزارش خبر حرفه ای از ایسنا؛ حسین اسماعیلیان، با اشاره به وضعیت آب مشهد، اظهار کرد: جهاد دانشگاهی یکی از مجموعه‌های موثر در حوزه پژوهش و مسائل علمی است و شرکت آب و فاضلاب مشهد نیز طی سال‌های اخیر قراردادهای متعددی با مجموعه‌های دانشگاهی منعقد کرده است. تلاش شرکت آب و فاضلاب همواره بر این بوده که از تمامی ظرفیت‌های دانشگاهی برای حل مسائل و چالش‌های موجود استفاده کند.

وی با اشاره به وضعیت منابع آبی مشهد، افزود: وضعیت آب مشهد همچنان نگران‌کننده است. امسال ششمین سالی است که با تنش شدید آبی در مشهد مواجه هستیم و متاسفانه این وضعیت هر سال نگران‌کننده‌تر می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با اشاره به وضعیت ذخایر سدها، گفت: در سال گذشته، میزان ذخیره آب در سدها حدود ۸ درصد بود، اما امسال این میزان به تنها ۳ درصد رسیده است. با توجه به اینکه بخش عمده آب مورد نیاز کلان‌شهرها از طریق سدها تامین می‌شود، وجود تنها ۳ درصد ذخیره آب در سدهای تامین‌کننده آب مشهد، وضعیت بسیار نگران‌کننده‌ای را رقم زده است.

وی ادامه داد: این بارندگی‌ها تاثیر قابل‌توجهی بر افزایش ذخایر سدها نداشته است. این موضوع عوامل مختلفی دارد که یکی از آن‌ها به نوع و شرایط بارندگی‌های رخ‌داده باز می‌گردد. بخش عمده این بارش‌ها به ایجاد سیلاب و روان‌آب در رودخانه‌های اصلی که به سدها منتهی می‌شوند، منجر نشده است.

برداشت‌های غیرمجاز، آب ورودی سدها را کاهش داده است

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با اشاره به اقدامات انجام شده در بالا دست سدها، اظهار کرد: در سد دوستی نیز در کشور افغانستان اقداماتی در حوزه سازه‌های آبی در حال انجام است و در بالا دست سدهای داخلی خودمان نیز متاسفانه برداشت‌های غیرمجاز از منابع آبی و احداث استخرهای متعدد صورت می‌گیرد.

اسماعیلیان تصریح کرد: برای مشاهده این وضعیت کافی است تصاویر ماهواره‌ای بالادست سد طرق را بررسی کنیم. صدها استخر آب در این مناطق ایجاد شده است. طبیعی است که وقتی یک جریان معمولی آب در رودخانه‌ها ایجاد می‌شود، بخشی از آن توسط این استخرها برداشت خواهد شد و تنها در شرایط وقوع سیلاب‌های شدید، حجم آب از ظرفیت این سازه‌ها فراتر می‌رود و می‌تواند به سمت سدها جریان پیدا کند.

وی با بیان اینکه تمامی مشکلات موجود را نمی‌توان صرفا به خشکسالی نسبت داد، ادامه داد: بخشی از این وضعیت ناشی از اقداماتی است که متاسفانه توسط خودمان در بالا دست سدها انجام شده و بر میزان آبی که در نهایت به سدها می‌رسد، تاثیر گذاشته است.

افزایش بارندگی‌ها به معنای  افزایش ذخایر سدها نیست

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با اشاره به بارندگی‌های سال ۱۴۰۳، گفت: در سال ۱۴۰۳ بارندگی‌های نسبتا خوبی در منطقه داشتیم و متاسفانه در جریان برخی سیلاب‌ها تعدادی از هم‌وطنان و همشهریان خود را از دست دادیم، اما با وجود حجم قابل‌ توجه روان‌آب و سیلابی که در داخل شهر ایجاد شد، در سدهای طرق، کارده و ارداک اتفاق قابل‌توجهی رخ نداد و آب زیادی وارد این سدها نشده است.

وی خاطرنشان کرد: این موضوع نشان می‌دهد که صرف افزایش بارندگی لزوما به معنا افزایش ذخایر سدها نیست و باید علاوه بر مدیریت منابع آب، وضعیت بالا دست سدها و نحوه برداشت از منابع آبی در این مناطق نیز مورد توجه جدی قرار گرفته است.

اسماعیلیان با بیان اینکه مشهد امسال در شرایط ویژه‌تری از نظر تامین آب قرار دارد، تصریح کرد: امسال علاوه بر اینکه میزان ذخایر آب سدها کمتر از ۴ درصد است و به‌طور میانگین، دما هوا در سال آبی جاری حدود دو درجه نسبت به دوره آماری بلندمدت افزایش یافته است و دما تاثیر مستقیمی بر میزان مصرف آب دارد.

کولرهای آبی، عامل افزایش چشمگیر مصرف آب در روزهای گرم

وی با اشاره به اینکه در دماهای بالاتر از ۳۵ درجه، مصرف آب به‌صورت تصاعدی افزایش پیدا می‌کند، خاطرنشان کرد: طی روزهای گذشته، تقریبا کولرهای آبی به‌صورت ۲۴ ساعته در حال فعالیت بودند. هر کولر آبی در صورت فعالیت ۱۵ تا ۱۶ ساعته در شبانه‌روز، حدود ۲۵۰ لیتر آب مصرف می‌کند.

اسماعیلیان ادامه داد: فعالیت یک کولر آبی می‌تواند مصرف آب یک خانوار دو نفره را تقریبا دو برابر کند. کولرهای آبی یکی از پرمصرف‌ترین تجهیزات آبی در ساختمان‌ها هستند و در روزهای گرم، مصرف قابل‌توجهی دارند. در تابستان امسال، مصرف آب شهر مشهد در روزهای اوج مصرف به حدود یک میلیارد لیتر در شبانه‌روز می‌رسد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد با بیان اینکه مشهد در مقایسه با بسیاری از شهرهای کشور، کمترین سرانه مصرف آب را دارد، گفت: سرانه مصرف خانگی در مشهد حدود ۱۲۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه ‌روز است و سرانه کل تولید آب، با احتساب مصارف مسکونی و غیرمسکونی، نیز کمتر از ۲۰۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه‌روز است که این ارقام نسبت به شاخص‌های کشوری، پایین‌تر محسوب می‌شود.

حفر چاه‌های جدید پاسخگو نیاز آبی مشهد نیست

وی با اشاره به وضعیت منابع آب زیرزمینی مشهد، اظهار کرد: طی سال‌های گذشته، حفر چاه‌های جدید و افزایش تعداد چاه‌ها عامل اصلی تامین و نجات آب مشهد بوده است اما واقعیت این است که چاه‌ها نیز نتوانسته‌اند مشکل تامین آب مشهد را برطرف کنند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد افزود: طی دو سال گذشته، نزدیک به ۷۰ حلقه چاه را به دلیل خشک شدن از دست داده‌ایم و با وجود حفر چاه‌های جدید، ظرفیت قابل‌توجهی به منابع آب مشهد اضافه نشده است. بنابراین، نمی‌توان توسعه چاه ‌ها به‌عنوان راهکار اصلی تامین آب مشهد حساب کرد.

اسماعیلیان با اشاره به وضعیت بحرانی دشت مشهد، گفت: دشت مشهد یکی از بحرانی‌ترین دشت‌های کشور از نظر وضعیت منابع آب زیرزمینی است. در برخی نقاط این دشت، سالانه حدود سه تا چهار متر افت سطح آب زیرزمینی داریم و تنها طی چهار سال گذشته، در غرب مشهد شاهد افت ۱۷ تا ۱۸ متری سطح آب‌های زیرزمینی بوده‌ایم. بنابراین، حفر و توسعه چاه‌ها درمان مشکل کم‌آبی مشهد نیست و نخواهد بود و باید برای تامین پایدار آب، به دنبال راهکارهای اساسی‌تر و پایدارتر باشیم.