آمارهای بخش کشاورزی، ستاره سهیل اطلاعات نظام بانکی

خبرحرفه ای- حسین بردبار: تصمیم گرفته بودم به دلیل اهمیت تحقق کشاورزی قراردادی و سهم بزرگی که در ایجاد امنیت غذایی و توسعه کشاورزی و اشتغال زایی در کشور می‌تواند ایفا کند نگاهی به آمارهای مرتبط با کشاورزی قرار دادی در نظام بانکی داشته باشم اما با واقعیتی عریان و تلخ‌تر از آن چه فکر می‌کردم مواجه شدم و آن کمبود و ابهام در اطلاعات در معرض عموم در این بخش در تارنماهای نظام بانکی از جمله بانک مرکزی و حتی بانک کشاورزی است.
ابتدا با مراجعه به تارنمای بانک مرکزی قسمت “آمار و داده‌ها” و زیر مجموعه آن یعنی “آمارهای بانکی” می‌توان به گزارشی در خصوص عملکرد تسهیلات پرداختی بانک‌ها و مقایسه تسهیلات دریافتی طی ۱۲ ماهه سال ۱۴۰۴ با ۱۲ ماهه ۱۴۰۳ دست یافت؛در این گزارش رقم کل تسهیلات پرداختی بانک‌ها طی ۱۲ ماهه سال ۱۴۰۴(مبلغ ۱۰۵۷۸۳هزار میلیارد ریال ) و بسیاری از آمارهای کلی دیگر همچون تسهیلات پرداختی به صاحبان کسب و کارها و مصرف کنندگان نهایی خانوارها قابل مشاهده است حتی به صورت تخصصی‌ سهم تسهیلات پرداختی در بخش‌های اقتصادی در قالب جدولی نمایش داده شده اما دریغ از کوچک‌ترین عدد و رقمی مستقل درباره بخش کشاورزی یعنی در این جدول آمارهایی همچون سهم تسهیلات سرمایه در گردش؛ قرض الحسنه اشتغال، ایثارگران، جعاله تعمیر مسکن، خرید مسکن،خرید کالاهای شخصی، خرید خودرو شخصی، قرض الحسنه ازدواج و غیره قابل مشاهده است اما هیچ عدد و رقم مستقلی درباره بخش کشاورزی نمی‌توان دید.. در ادامه این گزارش سهم تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه در گردش در بخش‌های اقتصادی اعلام شده و به صورت تخصصی سهم تسهیلات پرداختی بابت تأمین سرمایه در گردش بخش صنعت و معدن در ۱۲ ماهه سال ۱۴۰۴ نیز مشخص گردیده است( معادل ۲۹۳۶۶ هزار میلیارد ریال) اما هیچ آماری از بخش کشاورزی نیامده است.
جستجو در سایر آمارهای بانکی در بخش آمار و داده‌ها در سایت بانک مرکزی نیز بی‌فایده است چرا که می‌توان گزارش‌هایی در خصوص تسهیلات پرداختی در بخش مسکن و حتی تسهیلات پرداختی به کارمندان بانک‌ها و موسسات اعتباری را مشاهده کرد، حتی گزارش مستقلی نیز در خصوص وضعیت تسهیلات اعطایی به شرکت‌های دانش بنیان در زیر مجموعه آمارهای بانکی سایت بانک مرکزی وجود دارد اما همچنان دریغ از کوچکترین آمار یا گزارش مستقلی درباره عملکرد یا تسهیلات بخش کشاورزی!
از سایت بانک مرکزی که ناامید می‌شوم به سراغ بانک تخصصی بخش کشاورزی یعنی بانک کشاورزی می‌روم..؛ در بخشی با عنوان شفافیت مالی در بانک کشاورزی روی تارنمای این بانک می توان گزارشهای گوناگونی با عناوینی همچون” اطلاعات مربوط به صورتهای مالی” ، “اطلاعات مربوط به جزئیات تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط “، “خالص تسهیلات و تعهدات کلان به تفکیک جاری، سررسید گذشته، معوق، مشکوک الوصول و سوخت شده” ؛” صورتهای مالی حسابرسی شده”، “گزارش هیات مدیره به مجمع عمومی” و چند گزارش دیگر مشاهده کرد اما هیچ کدام حاوی اطلاعاتی درباره وضعیت تسهیلات مرتبط با کشاورزی قراردادی نیستند . حتی آخرین آمارهای مربوط به جزئیات تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط روی تارنمای بانک کشاورزی متعلق به سال 1403 یعنی دو سال قبل است و آمارهای سال گذشته (1404) نیز در این بخش موجود نیست و حتی نوع قرارداد تسهیلات نیز در جدول مرتبط با آن به عناوینی کلی همچون فروش اقساطی -مشارکت -مرابحه-جعاله -قرضالحسنه-اجاره می پردازد و نمی توان آمار جزئی درباره کشاورزی قراردادی یا سایر بخشهای دیگر تخصصی همچون مکانیزاسیون کشاورزی و باغبانی و غیره دست یافت…
این شرایط در حالی است که آمارها به مثابه چراغ راه مدیریت هریک از بخشهای اقتصادی هستند و وقتی آماری درباره موضوعی وجود نداشته یا مبهم باشد، اصل مدیریت در آن بخش نیز با ابهامات و مشکلاتی همراه خواهد بود. در هرحال موضوع کشاورزی قراردادی یک راهبرد ویژه برای توسعه کشاورزی و تحقق خودکفایی و نجات برخی از وابستگی های اقتصادی کشورمان به خارج است ، نظیر مشکل وابستگی بالای کشور به واردات دانه های روغنی که گفته می شود به حدود 90 درصد می رسد و توسعه کشاورزی قراردادی در این بخش(کشت دانه های روغنی) می تواند راه نجاتی برای کاهش وابستگی بالای کشور در این زمینه و در بسیاری از زمینه های مرتبط دیگر باشد.