وتوی قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت با تاکید روسیه و چین بر دیپلماسی

خبر حرفه‌ای/پیش نویس قطعنامه ضد ایرانی آمریکا برای تمدید ماموریت هیات کارشناسان کمیته ۱۷۳۷ ناظر بر تحریم های سازمان ملل علیه ایران، توسط چین و روسیه وتو شد و آمریکا و حامیانش بار دیگر در پیشبرد اهداف خود ناکام ماندند.

به گزارش خبر حرفه‌ای از ایرنا، پیش نویس این قطعنامه برای تمدید ماموریت «هیات کارشناسان» (PoE) کمیته ۱۷۳۷ شورای امنیت روز پنجشنبه، به وقت محلی، ۲۶ شهریورماه ۱۴۰۵ (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶) ذیل دستورکار «عدم اشاعه» مطرح شد و برغم کسب ۱۱ رای مثبت با وتوی روسیه و چین تصویب نشد.

در رای گیری برای این قطعنامه، در شورای امنیت ۱۵ عضوی، روسیه و چین رای منفی، سومالی و پاکستان رای ممتنع و ۱۱ عضو دیگر شورا رای مثبت دادند.

تصویب یک قطعنامه در شورای امنیت سازمان ملل نیاز به ۹ رای بدون وتوی ۱۵ عضو این شورا دارد.

مخالفت روسیه با پیش نویس قطعنامه آمریکا و تاکید بر دیپلماسی و مذاکره

«واسیلی نبنزیا» سفیر و نماینده روسیه در شورای امنیت در مخالفت با دستور کار این شورا و نیز پیش نویس قطعنامه آمریکا در این نشست در سخنانی گفت: قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی و از دستور کار خارج شده است؛ بنابراین برگزاری نشست امروز بر سر این موضوع، کاملا فاقد وجاهت قانونی و رویه‌ای است.

سفیر روسیه در سازمان ملل با غیرقانونی خواندن این نشست، تصریح کرد: مکانیسم «اسنپ‌بک» علیه ایران هیچ وجاهت قانونی ندارد.

وی تاکید کرد: ما تلاش برخی اعضا برای ایجاد توهم «مشروعیت» از طریق ادعاهای مربوط به مکانیسم «اسنپ‌بک» (بازگشت خودکار تحریم‌ها) را به طور قاطع رد می‌کنیم.

نماینده روسیه پس از وتوی قطعنامه آمریکا نیز در سخنانی گفت مسکو به پیش‌نویس قطعنامه رای منفی داده است، زیرا کمیته ۱۷۳۷ و هیات کارشناسان آن را غیرقانونی و فاقد مشروعیت می‌داند.

او ادعاهای کشورهای غربی را مبنی بر اینکه مکانیسم «اسنپ‌بک» (بازگشت خودکار تحریم‌ها) در سال ۲۰۲۵ با موفقیت فعال شده است، رد کرد و گفت: در نتیجه، قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت درباره تحریم‌های ایران، از جمله قطعنامه‌های ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) و ۱۹۲۹ (۲۰۱۰)، دوباره برقرار نشده‌اند.

نبنزیا گفت به همین دلیل، پیش‌نویس قطعنامه مبنای حقوقی نداشته است و کشورهای غربی از موضوع هسته‌ای ایران برای اعمال فشار بر تهران استفاده می‌کنند.

سفیر روسیه در سازمان ملل تاکید کرد: تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک، همراه با احترام به حقوق مشروع ایران، تنها راه حل نگرانی‌های باقی‌مانده درباره برنامه هسته‌ای ایران است.

تاکید چین بر راه حل سیاسی در قبال موضوع هسته ای ایران

«فو کونگ» سفیر و نماینده چین نیز از مواضع روسیه حمایت کرد و از فرانسه بعنوان رئیس شورای امنیت خواست از ایجاد اختلاف و تنش جلوگیری کند.

نماینده چین در شورای امنیت با اشاره به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ افزود: شورای امنیت بررسی پرونده هسته‌ای ایران را به پایان رسانده است و نباید به سکویی برای پیشبرد اهداف یک‌جانبه‌گرایانه تبدیل شود.

سفیر چین در سازمان ملل از تمامی طرف‌ها خواست به جای اقدامات تنش‌زا، برای حفظ اعتبار چندجانبه‌گرایی و ایجاد شرایط برای راه حل سیاسی پرونده هسته‌ای ایران، نقشی سازنده ایفا کنند.

نماینده چین در سازمان ملل با بیان اینکه اقدامات خصمانه در خاورمیانه ادامه دارد، تاکید کرد: باید راه‌حلی از طریق دیپلماسی برای مسائل خاورمیانه ایجاد شود.

عصبانیت نماینده آمریکا از وتوی روسیه و چین

«جنیفر لوستا» نماینده آمریکا در این نشست شورای امنیت در سخنانی با تکرار ادعاهای واشنگتن از احیای کمیته 1737 استقبال کرد و در سخنانی مدعی شد: ما از اقدام برخی از اعضای شورا در وتو کردن تمدید ماموریت «هیات کارشناسان» غافلگیر نشدیم و دلیل آن این است که این هیات می‌توانست همکاری دفاعی دوجانبه میان ایران و شرکای آن را که به موجب قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد ممنوع است، آشکار کند.

وی ادعا کرد: با توجه به این وتو، روشن است که این اقدام بخشی از تلاشی گسترده‌تر برای جلوگیری از انتصاب کارشناسان یا تمدید مأموریت هیات‌های کارشناسی است؛ تلاشی برای محدود کردن گزارش‌دهی‌هایی که فعالیت‌های خود آنها را در حمایت از حکومت های سرکش، برخلاف تعهداتشان تحت قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، مطرح و آشکار می‌کند.

نماینده آمریکا مدعی شد: بدون یک هیات کارشناسان مستقل، این شورا منبع اصلی خود را برای دریافت گزارش‌دهی بی‌طرفانه و مبتنی بر شواهد درباره نقض تحریم‌ها از دست می‌دهد؛ و در نتیجه، شکافی در نظارت ایجاد می‌شود که تنها به نفع ایران و کسانی است که از دور زدن این اقدامات سود می‌برند.

این مقام آمریکایی ادعا کرد: ایالات متحده تلاش‌های خود را در چارچوب این کمیته متوقف نخواهد کرد تا یک هیات کارشناسان ایجاد کند که با ماموریت این کمیته متناسب باشد، و همچنین رئیس کمیته را تعیین و یک فهرست تحریم‌های به‌روزشده تهیه و منتشر کند.

نماینده آمریکا در سازمان ملل تاکید کرد: ایالات متحده مشتاقانه منتظر همکاری با کشورهای عضو برای ادامه دادن کار مهم این کمیته است.

ابراز تاسف انگلیس از وتوی قطعنامه ضدایرانی آمریکا

«سارا مکینتاش» معاون نمایندگی انگلیس در سازمان ملل از برگزاری این نشست حمایت و از وتوی قطعنامه ضد ایرانی آمریکا ابراز تاسف کرد.

نماینده انگلیس در سخنانی در این نشست ابراز تاسف کرد که پیش‌نویس قطعنامه از سوی چین و روسیه وتو شد.

او مدعی شد: هیات کارشناسان در سال ۲۰۱۰ تشکیل شد تا به نظارت بر تحریم‌های ایران کمک کند و مشاوره‌ای مستقل ارائه دهد.

نماینده انگلیس بدون اشاره به بدعهدی آمریکا و کشورهای اروپایی و نقض تعهدات خود ادعا کرد: ایران برنامه هسته‌ای خود را گسترش داده، در همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی کوتاهی کرده و مانع راستی‌آزمایی ذخیره اورانیوم غنی‌شده خود شده است.

وی مدعی شد: این وتوها تحریم‌های موجود مربوط به اشاعه هسته‌ای ایران را تغییر نمی‌دهند و این تحریم‌ها همچنان برای تمامی کشورهای عضو الزام‌آور هستند.

نماینده انگلیس درعین حال ادعا کرد که لندن به دنبال دستیابی به یک راه‌حل از طریق مذاکره، تقویت نظام جهانی منع اشاعه و اطمینان از این است که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.

همصدایی دانمارک با آمریکا

در این نشست، سفیر دانمارک در سازمان ملل همصدا با آمریکا مدعی شد: نظارت بر تحریم‌های ایران باید در بحبوحه نگرانی‌های هسته‌ای ادامه پیدا کند.

«کریستینا مارکوس لاسن» سفیر و نماینده دانمارک، از رد آنچه «تمدید فنی» مأموریت هیات کارشناسان خواند، ابراز تاسف و ادعا کرد که این هیات اطلاعات مستقل و بی‌طرفانه‌ای برای کمک به اجرای تحریم‌های ایران ارائه می‌دهد.

او بدون اشاره به نقض عهد و عدم پایبندی کشورهای اروپایی و آمریکا مدعی شد: با توجه به عدم پایبندی ایران به تعهدات پادمانی خود و همکاری نکردن با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نقش این هیات اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

سفیر دانمارک بدون اشاره به خروج آمریکا از برجام و نقض تعهدات از سوی اروپا ادعا کرد: ایران نباید هرگز به یک سلاح هسته‌ای دست پیدا کند یا آن را تولید کند و از شورای امنیت خواست از رژیم جهانی عدم اشاعه هسته‌ای حفاظت کند.

تاکید پاکستان بر دیپلماسی در قبال ایران

«عاصم افتخار احمد» سفیر و نماینده پاکستان که به نمایندگی از کشورش به قطعنامه آمریکا رای ممتنع داد، در سخنانی ابراز نگرانی کرد که ما از کنار گذاشتن مسیر رویارویی و روی آوردن به دیپلماسی، بسیار فاصله گرفته‌ایم.

نماینده پاکستان بر اتخاذ مسیر دیپلماسی و نقش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در پایبندی ایران تاکید کرد.

کمیته تحریم‌های ۱۷۳۷ بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) تشکیل شد و موظف بود هر ۹۰ روز یک‌بار به شورای امنیت گزارش ارائه کند.

پیش از توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵ درباره برنامه هسته‌ای ایران، که شورای امنیت از طریق قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) آن را تایید کرد، این نشست‌های توجیهی هر سه ماه یک‌بار و ذیل دستورکار «عدم اشاعه» برگزار می‌شدند.

قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) تمامی قطعنامه‌های قبلی مربوط به تحریم‌های ایران، از جمله قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، را به حالت تعلیق درآورد و در نتیجه، کمیته ۱۷۳۷ و الزام گزارش‌دهی آن عملا منحل و بلااثر شدند.

در اوت ۲۰۲۵، فرانسه، آلمان و انگلیس که طرف‌های «تروئیکای اروپایی» یا «E۳» برجام هستند، برغم بدعهدی و نقض این توافق بین المللی، سازوکار اسنپ بک را برغم خاتمه آن، به زعم خود فعال کردند تا تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران دوباره برقرار شود اما قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) شورای امنیت به‌طور قطعی در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافت و از آن تاریخ به بعد، این قطعنامه فاقد هرگونه اثر حقوقی یا ماموریت اجرایی محسوب می‌شود.

بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ به‌طور قطعی پایان یافته است و تمامی مفاد، اقدامات و محدودیت‌های مرتبط با موضوع هسته‌ای به‌طور دائمی خاتمه یافته‌اند.