بورس در محاصره ریسک؛ چرا بازار سرمایه نزولی شد؟

به گزارش خبر حرفه ای از ایسنا، ‌بورس تهران در معاملات امروز (شنبه) بار دیگر نشان داد که در شرایط افزایش ریسک‌های سیاسی، متغیرهای بنیادی شرکت‌ها به حاشیه رانده می‌شوند و رفتار سرمایه‌گذاران بیش از هر چیز تابع انتظارات و مدیریت ریسک است.

افت ۱۲۰ هزار و ۵۸۳ واحدی شاخص کل و عقب‌نشینی آن به سطح چهار میلیون و ۷۷۳ هزار واحد، در کنار کاهش ۲۴ هزار واحدی شاخص هم‌وزن، بیانگر آن است که فشار فروش محدود به چند نماد شاخص‌ساز نبوده و بخش عمده بازار را دربر گرفته است.

معاملات نیز از همان دقایق ابتدایی با برتری مطلق عرضه آغاز شد. صف‌های فروش در بسیاری از نمادها شکل گرفت و برخلاف برخی روزهای گذشته، تقاضای موثری برای جمع‌آوری این صف‌ها مشاهده نشد. در پایان معاملات نیز حدود ۸۵ درصد نمادهای بازار در محدوده منفی قرار گرفتند؛ آماری که از یک ریزش فراگیر و کاهش محسوس ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران حکایت دارد.

آنچه بازار سرمایه را در روز شنبه تحت فشار قرار داد، بیش از هر چیز تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی در روزهای پایانی هفته بود؛ رخدادی که سطح نااطمینانی را افزایش داد و باعث شد سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به بازارهای امن‌تر روی بیاورند. همزمان با افزایش قیمت دلار و رشد جذابیت طلا و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا، بخشی از نقدینگی از بازار سهام خارج شد و این موضوع فشار فروش را تشدید کرد.

از منظر رفتاری نیز بازار در وضعیت «گریز از ریسک» قرار گرفته است؛ وضعیتی که در آن سرمایه‌گذاران، حتی بدون تغییر در سودآوری شرکت‌ها، ترجیح می‌دهند دارایی‌های با نقدشوندگی بالاتر و ریسک کمتر را جایگزین سهام کنند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که در دوره‌های افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، بورس معمولا نخستین بازاری است که واکنش منفی نشان می‌دهد.

در کنار فضای سیاسی، یکی دیگر از نکات قابل توجه معاملات شنبه، کم‌رنگ بودن نقش بازیگران حمایتی بود. در حالی که فعالان بازار انتظار داشتند صندوق‌های تثبیت و توسعه بازار سرمایه یا سایر نهادهای حقوقی با هدف کنترل هیجان فروش وارد عمل شوند، روند معاملات نشان داد حمایت موثری از بازار صورت نگرفته و صف‌های فروش تا پایان زمان معاملات پابرجا مانده‌اند. همین موضوع نیز به تقویت انتظارات منفی در میان معامله‌گران دامن زد.

با وجود ثبت بیش از ۳۱۸ هزار معامله و ارزش معاملاتی بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان، ترکیب معاملات نشان می‌دهد بخش مهمی از دادوستدها در فضای خروج سرمایه و افزایش عرضه شکل گرفته و ارزش بالای معاملات، لزوما به معنای بازگشت نقدینگی به بازار نیست.

در مجموع، روند معاملات شنبه نشان داد بورس تهران همچنان بیش از آنکه تحت تاثیر متغیرهای اقتصادی و عملکرد شرکت‌ها باشد، از تحولات سیاسی و امنیتی اثر می‌پذیرد. تا زمانی که ابهامات موجود کاهش نیابد و نشانه‌ای از بازگشت ثبات به فضای سیاسی و همچنین حمایت مؤثر از بازار مشاهده نشود، احتمال تداوم احتیاط معامله‌گران و نوسانات منفی در بورس دور از انتظار نخواهد بود.

البته در صورت فروکش کردن تنش‌ها، بخشی از فشار فروش ایجادشده می‌تواند ماهیتی هیجانی داشته باشد و زمینه بازگشت تدریجی تقاضا را فراهم کند، اما در شرایط فعلی، ریسک‌های سیستماتیک همچنان مهم‌ترین متغیر تعیین‌کننده مسیر بازار سرمایه محسوب می‌شوند.