محاصره دریایی نه عملیاتی است و نه پایدار

خبر حرفه ای/یک تحلیلگر اقتصادی، با تأکید بر محدودیت‌های فنی و بازدارنده برای اجرای محاصره دریایی علیه ایران، هشدار داد که چنین تهدیدهایی بلافاصله شوک قیمتی در بازارهای انرژی ایجاد می‌کند و اقتصادهای اروپا و شرق آسیا را تحت فشار رکود تورمی قرار می‌دهد.

حسین رضوی‌پور در گفت‌وگو با ایرنا درباره اقدام اخیر رییس جمهور آمریکا مبنی بر محاصره دریایی ایران با هدف واردکردن فشارهای سیاسی و اقتصادی به تهران اظهار داشت: ابتدا باید دید از نظر فنی چنین محاصره‌ای امکان‌پذیر هست یا خیر؛ وقتی ایران جلوی تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز را می‌گیرد، باید توجه داشت که تنگه هرمز آبراهی است با مسیری محدود که حتی با چشم غیرمسلح قابل رصد است و می‌توان تردد کشتی‌ها را در آن کنترل کرد.

وی افزود: در موضوع آبراهه ها باید توجه داشت که این مسیرها با ساده‌ترین ابزارها، از جمله پهپادهای ارزان‌قیمت اما با کیفیت مناسب، می‌توان کشتی‌های غیرمجاز را تهدید کرد که در صورت تردد هدف قرار گیرند اما در مسافت‌های دورتر از تنگه هرمز، جایی که بخواهند توقیف کشتی‌ها را انجام دهند، نیروی نظامیِ مجری باید در محدوده دسترسی به کشتی‌ها حضور نزدیک داشته باشد.

رضوی‌پور ادامه داد: در زمان تجاوز نظامی اخیر آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران دیدیم که بسیاری از ناوها و ناوشکن‌های جنگی آمریکا در اقیانوس هند مستقر شدند تا از تیررس موشک‌های کروز دریایی ایران دور بمانند. همین موضوع یک عامل فنیِ بازدارنده است و مانع می‌شود که بتوانند در فاصله نزدیک، کنترل و اعمال اقتدار مؤثر بر تردد کشتی‌ها داشته باشند. بنابراین، از نظر فنی و نظامی، توقیف کشتی‌هایی که در بنادر ایران پهلو می‌گیرند چندان آسان نخواهد بود.

بعید است آمریکا بخواهد به طور مستقیم با چین درگیر شود

رضوی‌پور ادامه داد: از سوی دیگر، مهم‌ترین شریک تجاری فعلی ایران چین است و آمریکا بعید است در شرایط کنونی بخواهد مستقیماً با کشتی‌ها یا تجارت دریایی چین درگیر شود؛ چرا که احتمال مقابله‌به‌مثل چین وجود دارد. این هم یک عامل فنی و بازدارنده دیگر است که موفقیت چنین اقداماتی را با تردید مواجه می‌کند.

این تحلیلگر اقتصادی درباره تأثیر این تهدیدها بر بازارهای انرژی گفت: نکته جالب این است که بلافاصله پس از اعلام این تصمیم توسط ترامپ، قیمت جهانی انرژی رو به افزایش گذاشت و مثلاً اوراق آتی گاز در اروپا ظرف یک روز ۱۸ درصد رشد کرد. این نشان می‌دهد چشم‌انداز آینده بازار انرژی نسبت به وضعیت کنونی بحران‌زده‌تر است. علت روشن است؛ وقتی عرضه انرژی به دلیل محدودیت در تنگه هرمز و کاهش تولید یا صادرات نفت و گاز در خلیج فارس چشم‌انداز کاهشی پیدا می‌کند، هر تکانه‌ای که عرضه را کمتر کند، به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند.

محاصره دریایی به شوک انرژی دامن می زند

وی یادآوری کرد: به همین دلیل در آغاز جنگ دیدیم که حتی آمریکایی‌ها برخی تحریم‌های نفت و گاز ایران و روسیه را تعلیق کردند تا عرضه بیشتری وارد بازار جهانی شود و از شوک اولیه عبور کنند. حالا همان آمریکا، نفتکش‌ها یا کشتی‌های باری مرتبط با ایران یا مبدأ گرفته از بنادر ایران را تهدید می‌کند؛ اقدامی که احتمالاً به شوک انرژی می‌افزاید و بخش‌هایی از اقتصاد جهانی که از شوک انرژی آسیب‌پذیر هستند، بیشتر تحت فشار قرار می‌گیرند.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اروپا و کشورهای جنوب شرق آسیا مانند ژاپن، هنگ‌کنگ، چین و کره‌جنوبی، و حتی خود آمریکا، از رکود تورمی ناشی از افزایش قیمت انرژی متأثر خواهند شد. به نظر می‌رسد این سیاست، خطا و با نتیجه معکوس برای آمریکا باشد؛ در میدان عمل چندان موفق نخواهد بود، اما از نظر شوک روانی آثار منفی بر بازار نفت خواهد گذاشت.

رضوی‌پور افزود: در خود آمریکا نیز بسیاری این اتخاذ سیاست نابخردانه و بدزمان ترامپ را به تمسخر گرفته‌اند و آن را نشانه عدم اشراف او به وضعیت و ناتوانی در حل مسئله تنگه هرمز می‌دانند. به نظر می‌رسد آمریکا در حال حاضر کارت‌های چندانی روی میز ندارد و از برگه‌هایی استفاده می‌کند که شانس ایجاد موقعیت برتر برایش اندک است.

محاصره دریایی نه عملیاتی است و نه پایدار؛ ایران مسیرهای جایگزین کافی دارد

گستردگی جغرافیایی کشور بخش بزرگی از ریسک ها را پوشش می دهد

این تحلیلگر اقتصادی در ادامه به مدیریت بازارهای داخلی پرداخت و گفت: بدون تردید اقتصاد ایران نیز تحت تاثیر این جنگ و سیاست های اعمال شده از سوی ایالات متحده است و نوسانات اخیری که در بازار ارز مشاهده شد به دلیل همین تهدیدات است که البته باید گفت بیشتر جنبه روانی دارد.

رضوی پور خاطر نشان کرد: با هدف قرار گرفتن برخی زیرساخت‌های انرژی و سپس زیرساخت‌های صنعتی کشور که در زمان جنگ برای هر کشوری طبیعی است، بروز برخی مشکلات در مسیر تولید برخی محصولات وجود دارد.

وی در عین حال تاکید کرد: گستردگی جغرافیایی کشور و امکان استفاده از مرزهای غیردریایی برای تجارت‌های کلیدی با همسایگان، بخش بزرگی از ریسک‌های ایران را پوشش می‌دهد.

وی افزود: همان‌طور که در مورد غلات و برخی نهاده‌های دیگر شاهد بودیم، بنادر شمالی جایگزین مناطق جنوبی شدند و نیازهای کالایی تا حد زیادی تأمین شد، می توان امور تجاری را با روش های مختلف پوشش داد.

این مدیر اسبق سازمان برنامه و بودجه به مرزهای زمینی ایران و مزیت برخورداری از همسایگان متعدد اشاره کرد و اظهار داشت: مرزهای ایران از سمت عراق، پاکستان، آسیای میانه، ترکیه و دریای خزر، این امکان را می‌دهد که کشور در اثر اختلال در واردات دچار قحطی نشود.

رضوی پور افزود: ممکن است برخی کالاها با تأخیر یا هزینه بیشتر برسند، اما در دوران گذار و جنگ، این شوک‌ها برای کشوری پهناور مانند ایران قابل مدیریت است.

وی در پایان خاطزنشان کرد: ممکن است این وضعیت هزینه‌هایی به کشور تحمیل کند، اما در مقابل هزینه‌هایی که برای خود آمریکایی‌ها ایجاد می‌شود و عواید مالی ناشی از افزایش قیمت انرژی برای ایران، به نظر می‌رسد این هزینه‌ها قابل جبران باشد.